Un dei roonom et stasjon Tin Hau yn Hongkong

Schruouwen trog Ken Ho

Om tsjien oer moans stinen wi ollebei op. Dut wodde ol un dei erfor oofspritsen, omdot wi fondei om elf oer hinne it hûs felitte moasten. Wi haastten uus net, ol wonnen wi presys wêze mei tiid, sodot wi niks yn uus fondei plande aventoer febigean litte sonnen. Beigear fon uus sagen er ommes mei greate belangstelling nei út om nei fescheine timpels, scholen in oare beroemde gebouwen op besyk te gean roonom et Tin Hau Stasjon.

In jae, et Tin Hau Statsjon is noemd nei un flakbi lizzende Tin Hau timpel.

Neidot wi buten et huus stapt hinen, ginen wi nei un bakkeri om wot broad te keapjen as uus ombyt. Un eagenblyk letter wannen wy ol yn ‘e metro, sittend yn un trein ruchting Tin Hau Stasjon. Doe wy oankomen, nomen wy fon uus beigear un foto tsjinoer ‘e morre mei de namme “Tin Hau” yn ‘e Sineze en Engelse taal. Er sieten oerol dúdlike oanwizingen hoe wy bi de Tin Hau timpel teruchte moassen, lykas binnen et stasjon in erbuten. Wy moasssen ollinne in pear kear de autobanen oerstekke, in omstrint 10 minuten letter wannen wy der ol.

DSC_1778
Oofbylding: Un paal di presys buten de útgong fon ‘e metro stiet. Et is iderien dúdlik ho ien nei de Tin Hau timpel gean mot!

It die wol út ‘e foargevel bliken, dot er wot dien wodde om de Tin Hau timpel ynstôn te hôden. Er wae ommes un tún om ‘t timpel hinne boud, di yn ‘e praktyk as un fegeringsplaats foar ‘e borljoed tsjinnet. Midzjes wannen er mar wot ôdeljoed di hir in der leinen. Ol wannen er bordsjyes in kaatsjys di ynformaasje wjerjonen oer ‘e ontsteangeschiedenis in ‘e fescheine goaden yn ‘e Tin Hau timpel, litsen se net folle minsken oan. Net ollinne is deuze ynformaasje yn ‘t Sinees, Engels en Japans beschikbaar, bestie er ik un bordsje dot bedoeld wae foar blinen om har de lizzing fan de timpel en syn tún út te lizzen. Et lettere hiet “Barille and Tactile Floor plan”, dot út tastbare puntsjyes bestie. Op it flier wae un oanlees te sjean dot de blinen holp om har wei nei it timpel te bringen. Boppedot wae er un epenbaar huusje for beide geslachten flakbi de yngong fon ‘e tún, in ik un lytse beditsen sitplaats boppe de treppen. Et like my wol dot er ol foldwaande foarsjeaningen wannen om it besyk hjirnei maklik te maitsjen, ol is it blykbaar un tekort oan besikers. Nammentlik foel et uus oof, doe wy wot foto’s lôns de treppen nomen, dot omtrint iderien teminsen fyftigplussers wae. De iene leisde op in bank sittend un krònt, de oare roon roon om un gesprekpartner te finen om de tiid mei troch te bringen. Dot fonen wy tige oandwaanlik in koenen uus ollinne ooffreie wot er oan ‘e hôn wae.

DSC_1784
Oofbylding: Dyami for ‘e foargevel fon ‘e Tin Hau timpel tún. Achter him binne bordsys di oer ‘e ontsteangeschiedenis fon ‘e timpel fetelle.

Dot er un gefoel fon libbenleashyd oerhearske, koom trogdot jongeljoed heendol oofwêzig wannen.

Ien kear dot wi de treppen klomd hinen, stinen wy for un roemte for ‘e yngong fon ‘e timpel. Twae tafels stinen opruchte op ‘e stinenflier, in tegeare foarmen ollebei un T-struktoer tsjin-enkorm. Op ‘e iene tafel befonen har trea reade potten. Twae oan ‘ e sydkònt wannen lytser as di yn et midden. Se liken un bytsje op wot wi gewoanwei thuus ha foar uus planten, ol wannen se folle gretter. Wer wi faak boom yn do as groeimiddels, wodde noe follet mei sôn. De sôn wodde brukt om et fjoer fan ‘e kesen út te maitsjen. Minsken plaatsen kesen op ‘e boom om oan Goaden yn ‘e Tin Hau Timpel te offerjen. Nysgirrig wae de pot yn it midden net ollinne de greste, mar hie ik de tsjokste kesen. Wyl olle kesen yn ‘e middenpot geel wannen, kesen yn ‘e twae potten oan ‘ e side ollegear read wannen. Fidder stinen de readkleaurige kesen er ol fon et begin oofoan fêst, in de geelkleurigen wodden letter trog ljouwigen derop plaatset.

Der fielde ik un sfear fon hillighyd. Un froumins koom onfewachte út ‘e timpel mei bannende kesen yn har honnen. Se die de kesen yn ‘e pot yn it midden, om dernei te bidden. Ynienen lei se har skonken del op un reade kês op ’t stinenflier, krek for de twa yn un T-foarmige posysje gearstelde tafels.De ritueel dorre un tydsje in don gie de ljouwige fot.

Graag woaë ik meidwaan om for uus taalprojekt te bidden. Mei-iens stapte ik foaruit in de timpel binnen. Bi de baalje kôcht ik un great pakket kesen mei 20 HKD (omtrint 3 euro). Un oar froumins liet mi sjean ho ik de kesen oanstekke moas. Fesichtig treau ik de kopkes fon ‘e gele kesen yn ‘e bannende klam op ‘e reade kesen. Et foel mi doe op, dot se fluchtig yn ban set wodde. Un sichtbare roke begoon nei boppe te wanneljen. Blykbaar wannen de twae sorten kesen fon fescheine materialen makket. Wyl de gelen hêd oofband rakken in un typische geur werjonen fon un timpel syn binnenkònt, blouwen de readen folle langer bannen. De letteren worre dús brukt for syn fjoer in jecht, wer de gele kesen mei oanstitsen worre konne.

DSC_1856.JPG
Oofbylding: Ik boon de Goaden oan for sukses mei uus taalprojekt om de Frise taal, kultoer in geschiedenis te befoarderjen. Neist mi stie un ôde froumins di friwillig der werke.

Opfollend lei er yn ‘e boom un butengewoan greate gele kes di him fon oaren onderschaat trog syn tsjokte in langte. Doe ik him for mi saag, bereekte er deselde hiigte as de sinne. Eins fenuvere ik mi dot de timpel har op so’n hondige lokaasje befoon, dot er gin belemmering op útsicht wae. Yn it Sinees sprekt ien fon “Fong Sui”, wot fri oerset worre kon as “wyn in wetter”. Deuze twae dingen stean sintraal yn ‘e kêr for lokaasje om un gebou op te ruchtsjen, omdot dut fon beteikenis is oan de ynwenners har libben. Oer et algemien is et goed om mear roemte te haen roonom et gebou, wont oars giet de wyn nog wetter trog et gebou hinne, wot erfor soarget dot et “Fong Sui” blokkearet rakket. Folle minsken wolle nei et Westen emigrearje, omdot minsken faak mear roemte ha om te libjen in foarol fon it libben te genietsjen. Wyn mot waaie in wetter mot floeie. Et Westerse lônschip is dus oansjoen as tige gunstig for minsken har gelok yn it libben.

Lykas de ljouwigen foel ik op myn knibbels op de reade kês, neidot ik trea korte in tinne kesen yn ‘e pot yn it midden har boom plaatset hie. Net ollinne woaë ik meidwaan oan ‘e Sineze tradysje, mar ik de Goaden for et suksus mei uus taalprojekt oanbidde. Uus Projekt om ‘e Frise taal, kultoer in geschiedenis wodde dertroch eauwig beschermet. Ik wist ol Goaden oan te bidden, omdot ik elk jier twaris myn ooffaars oanbidde mot. As et Ching Ming of Chong Yeung feest wodt, don giet myn hele famylje tegeare mei de bloed- in oanfewonten nei de begraafplaats uus ooffaars op besyk. Dot is oltyd wol wot, omdot uus ooffaars trog iderien teminsen twaris oanboon worre motte, sowol as wi oankomme, as ik as wi fotgean.

Sodwaande die ik ik itselde for ‘e Tin Hau Timpel. Eastens die ik myn eagen ticht, in don kloppe ik myn honnen gear. Rytmisch skodde ik myn honnen in don boegde ik myn lichem nei beneden, om et dernei wer nei boppe te heljen. Dot werhelle ik meardere kearen, oant ik ol myn wins yn myn het útspritsen hie.

Om ‘t altar hinne werke un ôd froumins friwillig. Se seach er wot moed in earem út.  Sodwaande joech ik ik wot jild oan har. Ol kostte et mi net folle, hope ik har libben hirtrog wat better maitsje te konnen.

Nei et ritueel stapten wi beigear de timpel yn. Et geur fon roke wodde mar sterker binnen. Guonljoed wannen er ol om Goaden oan te bidden. Er oerhearske stilte in it gefoel fon hillighyd wodde ollinne mar sterker. Yndie wannen er mear as mar de Goadin Tin Hau, lykas Kwan Tai, de Goad fon oarlog en brorrenschip, Kwun Yum, de Goadin fon meilien en genade, Kam Fa, de Goadin fon gouden blommen, Choi Sun, de Goad fon jild en wolwêze en sofothinne.

 

DSC_1957.JPG
Oofbylding: Dyami plaatse de oanstitsen kesen yn ‘e pot fol sôn

Doe wi bi eltse Goad trea stikjys kesen plaatsen, hie ik un sterk gefoel fon earbied. It like as wannen wi trog de Goaden útnoeget om bi har te kommen. Har huus wae wol great, in huusried wae ik klear. Mar er wae te wenig jongeljoed, in ik foon et spitig. “Ol binne se noe nog goed fesoarge.” tôcht ik doe in saag nei de moaie fesiering oeral “wae sil yn ‘e tòkomst nog foar har dwaan?”

De folgjende timpel di wi besôchten wae Ngo Wong Temple. Et wodt towijd oan in Sineze held di him opoffere for et lôn trog fijôn wei te fjochtsjen. Doe wi de timpel oamkomen, saag ik de biedwêden ol hiig ophongen op ‘e morre. “rêd et lôn en beschermje et folek.” so loedde de iene. “de held mei un butengewoan útstrieling” so loedde de oare. Wi stitsen trea kesen oan, in plaatsen se yn in pot fol jiske. Dyami lei him del for ‘t figoer fon Ngo Wong, en hi boon him oan. ik wae tankbaar for ‘e ynset fon Ngo Wong om sels as un geest dut gebied te beschermjen tsjin onruchtmittige died. Der sagen wi ik in rytsje blommen op ‘e balkon. Ik wae bli dot minsken nog oan him tôchten. Ik ljouw ommes dot hi oltiden bi uus is, in dot wi tankbaar for syn help wêze motte.

DSC_2047.JPG
Oofbylding: Ngo Wong timpel syn binnenkònt
DSC_2093.JPG
Oofbylding: Et bidden yn Ngo Wong timpel

Fodot wi fidder ginen, kôchten wi in gret kôd trinkje. Der wae ananas femengd mei yske. Net ollinne liet et uus et waarme waar tsjingean, joon et uus ik de noadige krêft om oare gebouwen te besykjen. Wot lekker wae et soere in swiete ananas yske trinkje!

 

DSC_2119.JPG
Oofbylding: Et kôlde in fefrissende ananas trinkje

Don ginen wy nei “Queen’s College”, de school fon ‘e Koaningin. Et wae de earste epenbare school di trog de Britse koloaniale regearing opruchtet wodde. Et is trouwens ik in jongenschool. Wi leisden bordsjyes di buten de school hongen. De iene wae mar un naambord, wyl de oare un stien wae di de opruchting fon ‘e school tsjoege. Et stie derop dot de stien trog de regearingssjef “Aleander Gratham K.C.M.G.” delleid wodde op 22 mei 1950.

DSC_2159.JPG
Oofbylding: Et bordsje dot un groonstien hiet. Et liet sjean dot Queen’s College trog de Britse regearing op 22 mei 1950 opruchtet wodde.

Wi ronen folle fodot wi un oare school oankomen, Belilos public school. De school stiet yn tsjinstelling to Queen’s College deryn dot Belilios public school de easte epenbare school ollinne bedoeld is for famkes. Opruchtet yn 1890, is de school trouwens ik de easte twaetalige school yn Hongkong.

 

 

 

DSC_2198.JPG
Oofbylding: Belilios Public school, de easte epenbare twaetalige school for famkes

Dernei komen wi werom nei Victoria Park, un epenbare park di noemd wodde nei koaningin Victoria fon ‘e ferienigde koaningryk. Der trof Dyami wot blommen di him befoel, lavenda. Wi ronen eromhinne, in fonen dot er un stônbyld wae fon koaningin Victoria bi in oare yngong. Wi nomen er un foto fon. Et fenuvere uus hofolle er germaans erfgoed yn Hongkong siet. Un oantòl scholen in parken wodden noemd nei beroemde germanen!

 

Op et lêst komen wi “the central library” oan, de sintrale bibliteek. Di stiet gewoan oan ‘e oerkònt fon ‘e Victoria Park. For ‘e yngong wae un fontein mei un model fon uus Ierde. Eromhinne sprong et wetter. Op ‘e sfear stie de sin, “The world is my book.”, de weareld is myn boek. Wy ginen binnen in wi bewonderen de boeken deryn.

Di dei sleat him oof doe wi nei un sinees restaurant ginen. Et hiet “Hot in a pot” in wae forol bekond om syn “hot pot”, de sineze hjitte pot wer klanten et rauwe iten direkt yn do om et te koitsjen. Mar deuze kear komen wi mar for syn middzjesiten, in et befoel uus folle. Wi hiene fjouwer geruchten besteld. Riis rollen mei kamskelp, loempia’s mei garnaal, hinnetaart yn tsjiis in lytse hamburger mei garnaal yn japans wasabi. Ollegear wannen tige lekker. Et kostte uus wot 120 dollar (14 Jero), in et wae echt foljend!

DSC_2251.JPG
Oofbylding: Lytse hamburger mei garnaal yn japans wasabi. Et wae tige smaakfol.
DSC_2252.JPG
Oofbylding: Sineze riis rol mei kamschelp. Wot un lekkere kombinaajse fon de twaeën!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s