Fort Zeelandia in Dyami syn earbetug bi un Nederlons grêf yn Tainan

Schruouwen trog Ken Ho

Op 6 maai 2017 hinen wi begelieding foar ‘e gehele dei fon Omke Xu, un Tainanees di wi un dei lyn onderweis kinne lead hinen. Om tsien oer moans wannen wi ollebei klear bi de yngong fon uus hotel, wer syn griene auto pakearret wae. Mei un freonlike groetnis ferliet hi syn stjoerplek in joon uus ik twae flessen water.

“Noedot jim klear bin, gean wi noe fot!” liet hi uus witte neidot wi ollegear yn syn auto binnenkomd wannen.

Op ‘e dei ha wi sofolle plekken besocht dot ik se mei nummers hironder yn odder brôcht ha.

(1) koekjyswinkel (連得堂餅家)

“Hast jim wol ontbyt iten?” frêge omke Xu uus sofot as de auto te riden begoon. “Wol jim wot ite?”

Dot wi er gin beswier tsjin hinen, sei hi, “Don kon ik jim wol nei un koekjyswinkel bringe. Et wodt seid dot jim mar twae sekjys koekjys per persoan keapje kon. In de koekjys wor elke dei mei honnen makket. Faak wodt olles útfekocht foar middzjys.”

De winkel lei mar un strjitte fidder as uus hotel, jip yn un lyts roonpôd.

DSC_0419.JPG
Oofbeelding: De naam fon ‘e koekjyswinkel
DSC_0417.JPG
Oofbeelding: Hir sjo jim de masjine wermei de koekjys elke dei makket wor
DSC_0431.JPG
Oofbeelding: wi kôchten er ik wol wot fon!

Er wannen twae smaken, in ik houw fon ‘e gewoanenien.

(b) Et Chimei Museum (útspraak: Et Tsjimei museum) (奇美博物館)

Et dorre omtrint un oerke of un holf fodot wi de folgjende sjeansweadighyd oankomen. Dot wae et bekonde Chimei Museum yn Tainan, dot bouwd wodde trog un rike mon di út Tainan wei komt. Oer ‘e gehele wrôd (gruttendeels út et westen) hat hi, so geet et feteltsje, weadefolle dingen fesammelet in ol deuze dingen liet hi yn syn geboateplek, Tainan, tentoanstelle. Boppedot hat hi et so bienkorm brôcht, dot minsen út Tainan et net te betaljen hoege om et museum te besykjen. “So hoeg ik net te betaljen”, liet omke Xu uus witte. “Ik ha myn bloedfewonten in freonen ik hirneito brôcht. Hir ha ik teminsen fjauwer kear wên.”

Fon butenoof koeë ik ol de Grise stônbeelden sjean di op beide konten fon ‘e brêg stinen di to de yngong fon ‘t museum laat. Er wannen ik weinen mei hos druouwen di mi Nederlonnen tinke dinen. Wi ginen sofot nei de baalje om byljetten te keapjen in don et museum binnen.

Der wae folle te sjean. Foarwerpen wannen yn fiif groepkes fedeeld, te witten (a) dieren (foegels, reptilen, suugdieren in sfh), (b) kunstwerken (statuen, schilderiën in sfh.) , (c) wapens (fon ‘e ôdhyd, de middeleauwen, de moderne tiid, fon Aazje in Jeropa in sfh.), (d) musykynstruminten in (e) meubels. De dieren foelen my un protte to. Ol wannen se dead, sagen se er út as of se nog oan ‘t libjen wannen. Mar de beeldhouwwerken in schilderiën sagen er net bêst út. Se fielden net autentyk oan.

Spitigergenoog koeë ik gin foto’s opnomme binnen et museum.

DSC_0444.JPG
Oofbeelding: Un greate bad mei beeldhouwwerken erop
DSC_0461.JPG
Oofbeelding: Et beeldhouwwerk fon Hera, un Grise Goadin. Nêst uus wannen er nog oare Grise beeldhouwwerken
DSC_0472.JPG
Oofbeelding: Hir kôchten wy de togongsbyljetten. Tainanezen kon fegees et museum besykje.

 

Fort Zeelandia (Kasteel Zeelandia) 安平古堡 

Meschien is de wichtigste plek di wi oait besocht ha, de Fort Zeelandia. Di steet yn teiken fon ‘e achtindattig-jierrige Nederlonse oanwezighyd yn Taiwan fodot et lôn weromjoon wodde oan Taiwanezen yn 1662. Fort Zeeland wodde fonoof 1624 to 1634 bouwd trog ‘e Ferienete Aastyndise Kompanje (VOC yn ‘t Hollôns) in et gebied eromhinne wodde un wichtige honnelpleats foar Jeropeanen.

Fort Zeelandia lei yn ‘e omkreien fon Anping (安平), in wi moassen fonút et Chimei Museum ommekear maitsje om nei Anping te gean. Der wonnen wi eastens wot ite in drinke. Bi ‘e strjitten lôn yn Anping wannen er folle fescheine iten in drankjys te keap. So kôchten wi wettermeloensop mei iis erop doe wi roononen. Er wannen ik folle restauranten di “bakkene oesters (蚵仔煎)” fekôchten. Wi bestelden mar wot bakkene oesters om se te proevjen. Mei aaien in griente wae et gerjucht tige foljend. De swiete sausen spilen der ik un wichtige rôl bi. Der kon jim sowol swiete as ik hite saus kieze.

Der wannen ik folle spelletsjys di sowol bên as folwoeksenen tofolle sonnen. Ien derfon wae un kônspel werút minsen togelyk iiskes krie koeënen. Et iten in et spyljen wannen mar meienkorm ferieniget.

Lêsen wannen ik bi Fort Zeelandia. De reade bakstinen mei lytse gotten dertussenyn makken de omlezende morre út. Neidot wi de yngongsbyljetten kôchten hinen, befonen wi uus yn in plein. Oan uus rjuchteside wae un longe trappen te sjean di to un tentoanstelling laat. Oerol wannen er ôde kanonen. Op ‘e heagste plek wae yn ‘e tentoanstelling de geschiedenis fon ‘e Fort Zeelandia te leizen. Doe ik un pear jongeljoed Dyami as un Nederlonner foarstelde, wodden se ik wol un bytsje ferrasset.

 

DSC_0497.JPG
Oofbeelding: Hir ha wi op uus treaën “bakkene oesters” iten
DSC_0510.JPG
Oofbeelding: Hir kon jim net ollinne iiskes ite, mar ik kônspel spylje

 

DSC_0545.JPG
Oofbeelding: Hir sjo jim de naam “Fort Zeelandia” yn et Chinees
DSC_0558.JPG
Oofbeelding: De reade bakstinen di de trappen nei boppe to útmakken
DSC_0564.JPG
Oofbeelding: Un oersjog fon “Fort Zeelandia” fon boppe oof. Derbeneden wae et de plein
DSC_0571.JPG
Oofbeelding: Et beeldhouwwerkl fon Frederick Coyett, un Sweedse mon di foar ‘e Ferienigete Aastyndise Kompanje fonoof 1656 to 1662 werke.
DSC_0580.JPG
Oofbeelding: Un model fon et gehele gebouw “Fort Zeelandia”. Dut wae te sjean yn ‘e tentoanstelling op ‘e bopperste etaazje

Sicao Dazhong Timpel 四草大眾廟 - Dutch grave

De omkreien Sicao (四草) lei flakbi Anping, in der komen wi un bekonde timpel yn. Et wae de Sicao Dazhong Timpel (útspraak: Sitsjau Datsjong Timpel) in de naam beteikenet sofolle as “de timpel fon et folk”. Fodot et bekond worren wae, wae et de algemene begraafplek foar liken di net werom te kinnen wannen. Mar tsjin ‘t begin fon ‘e Qing keizerryk koom et berucht dot de geest fon You Chen (útspraak: Jo tsjen), un generaal di tsjin ‘e Nederlonners op Tainwan fochten hie, op un joon momint forendag komd wae. Dènei wodden ik liken fon Nederlônse in Chinese soldaten  yn ‘e groon foon. Sont di tiid wae de timpel fol mei oofbeelding in schilderiën fon You Chen in don steet et ik wol bekond om de noemde begraafplek.

Yn ‘e timpel liet Dyami syn earbetug sjean bi de begraafplek fon ‘e Nederlônse soldaten. Wi ha ik wol mei de Taiwanezen praat oer wot de begraafplek beteikene. De latynse schrift “Dona nobis pace” lit him letterlik fetale as “”jo uus frede”, in beteikenet “lit uus yn frede bjoeë”. Dènei ha wi ik uus winsen opschruouwen op in kaatsje in lykas oare besikers ha wi dot bi de beeldbouwwerken fon ‘e Goaden ophongje litten.

DSC_0612.JPG
Oofbeelding: De Sicao Dazhong Timpel
DSC_0683.JPG
Oofbeelding: Hir wodden de liken fon ‘e Nederlônse soldaten onder ‘e groon dien
DSC_0679.JPG
Oofbeelding: Wi ha de beteikenis fon ‘e begraafplek oan oare Taiwanezen feteld. Se hinen er wol folle festôn foar.

DSC_0669.JPG

Oofbeelding: Hir nêst de Goaden lieten wi uus winsen ophongje. Wi jouwe dot de Goaden yn ‘e timpel uus winsen wiermaitsje sonnen.

Konfusius Timpel fon Taiwan 台南孔子廟 

De folgjende timpel di wi besôchten hat greate beteikenis foar ‘e Taiwanezen. Et wae de Konfusius timpel fon Taiwan, di bouwd wodde tussen 1665 in 1666. Der wodde ik de easte offisjele schoel fon Taiwan oprjuchtet. Oer ‘e jierren hinne wae de timpel meadere kearen restaurrearet, in syn lêste restauraasje bêde yn 1979.

Wichtig wae et, dot ik myn wins schruouwen ha yn ‘e Konfusius Timpel om taalkunde oofstudearje te konnen bi de Ryksuniversiteit Grins. Et yngongseksamen ha ik nei uus reiske nei Tainwan werom yn Hongkong mei sukses oofleid. Ik tink dot myn wins trog Konfusius sels beoantwoadet is.

DSC_0696.JPG
Oofbeelding: de Yngong fon ‘e Konfusius Timpel fon Taiwan
DSC_0706.JPG
Oofbeelding: un stin mei wêden di foar uus net mear te leizen wannen. Nei olle gedachte gie et om de leare fon Konfusius

 

DSC_0715.JPG
Oofbeelding: Om fidder gean te konnen, moassen wi byljetten keapje. Wi hinen er wol gelok bi, omdot et ol omtrint holf seks joons wae in derom gie et sodalik ticht
DSC_0725.JPG
Oofbeelding: De plekken wer de studinten fon Konfusius ferearret wor
DSC_0735.JPG
Oofbeelding: De namen fon ‘e studinten fon Konfusius

DSC_0764.JPG

延平郡王祠 Koxinga Shrine

Joons komen wi lêsen un earplek fon Koxinga (Yn ‘t Chinees:鄭成功) oan. Hi wae un geboarene Japonner, mar don hat hi foar ‘e Koaningryk Ming yn China fochten. Nei geschiedschruwing hie hi de doetiidse heersers fon Taiwan fotjaget in don lei hi syn eigen Koaningryk Tunging (1661–1683) yn Taiwan fêst.

Sels fyn ik et wol arig dot minsen oanpriizet in ferearet wor foar har woldiedigheden, mar don mot er ik lykwicht komme oan beide siden. Ik bedoel, dot Nederlonners ik oan ‘e wolfeat fon Tainwan yn syn geheel bidrêget ha. Sodwaande mot er ik omtinkenplekken bouwd worre foar Nederlônse helden. Oas liket et my wol op un onoanbrôcht foaroadeel.

Ik hoopje dot et negative opstelling tsjin ‘e Nederlonners fothallet worre sil.

DSC_0767.JPG
Oofbeelding: Un beeldhouwwerk fon Koxinga, un geboarene Japonner di yn naam fon ‘e Koaningryk Ming yn China syn eigen Koaningryk Tungning (1661–1683) op Taiwan fêstleid hat

 

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s